Stemmen - intoneren

Het stemmen van piano’s en vleugels: de meest voor de hand liggende werkzaamheden van de pianostemmer. Maar waarom is dit periodiek noodzakelijk? Uw instrument bestaat voor een groot gedeelte uit hout, een materiaal met zeer bruikbare eigenschappen bij het vervaardigen van instrumenten. Denk aan sterkte, duurzaamheid en het vermogen tot resonantie. Het vochtgehalte van het hout zal zich in de loop der tijd aanpassen aan de relatieve luchtvochtigheid in een vertrek. Deze relatieve luchtvochtigheid in huis fluctueert door de weersomstandigheden en bijvoorbeeld de invloed van centrale verwarming. Een belangrijke oorzaak van krimp en zwelling van de zangbodem, die door middel van de kam in direct contact met de snaren staat, met als gevolg een verschil in de spanning van de snaren. De mate waarin dit gebeurt is over het hele bereik van de piano niet gelijk, waardoor instrumenten vaak onregelmatig ontstemmen. Luchtvochtigheid is echter niet de enige oorzaak, de aanslag van de pianist en eventuele defecten in materiaal en constructie zijn dat evenzo.

Een piano of vleugel wordt idealiter gemiddeld 2 keer per jaar gestemd, zodat de mate waarin het instrument ontstemd niet te groot wordt en meer werk en schade voorkomen worden. Elk instrument heeft zijn eigen specifieke eigenschappen, zoals constructie, formaat, en externe factoren die mee kunnen wegen in de afweging vaker of juist minder vaak te stemmen. En natuurlijk staat de wens van de klant daarbij voorop! Per geval geeft de Toonzetter in overleg een eerlijk en realistisch stemadvies. Ook voor het stemmen van klavecimbels. Het gebruik van historische stemmingen (Kirnberger III, Rousseau, Valotti, Werkmeister III) is daarbij mogelijk.

Bij de stembeurt is het in veel gevallen mogelijk kleine reparaties zonder meerprijs meteen uit te voeren. De juiste reserveonderdelen en gereedschappen zijn hiervoor direct voor handen. Lukt het onverhoopt niet een defect meteen op te lossen, dan kan een vervolgafspraak gepland worden en nemen wij indien noodzakelijk de te herstellen onderdelen mee naar de werkplaats. In heel veel gevallen is herstel mogelijk! Zie daarvoor de pagina Reparatie - Revisie.

Bij het stemmen wordt er voor gezorgd dat alle individuele tonen zuiver en alle intervallen in de juiste verhouding gezet worden. Een geheel ander aspect van het werk als pianotechnicus is het intoneren. Hieronder verstaat met alle werkzaamheden waarbij de klankvorming en het dynamisch bereik worden vergroot en geoptimaliseerd. Het is zelfs mogelijk het timbre (klankkleur) in beperkte mate te personaliseren. Belangrijke delen zijn de hamerkoppen en de berekening van de besnaring. Ook over het vervangen van hamerkoppen vind u meer informatie op de pagina Reparatie – Revisie.

Het herhaaldelijk aanslaan van de snaar door de hamerkop zorgt voor slijtage op het aanslagpunt, waardoor de klank negatief wordt beïnvloed. De klank wordt dof, zacht of juist hard en het klankverloop over het gehele klavier vormt geen egaal geheel. Soms volstaat het opnieuw modelleren van de hamerkoppen om weer tot een heldere uitgebalanceerde klank te komen. In extreme gevallen is het noodzakelijk de hamerkoppen te vervangen of opnieuw te laten bevilten. Groot voordeel daarbij is dat het nieuwe vilt op de hamerkop nog bewerkt kan worden. Een moderne felle of een warme lieflijke toon? Het is mogelijk!